Op weg naar schone lucht: een duurzame expeditie naar de droogste woestijn ter wereld

De lucht kleurde roze toen de zon achter de met stof bedekte horizon van de woestijn in Copiapó, Chili, onderging. Hoewel het een rustig moment was, voelde ik mezelf een beetje nerveus maar ook opgewonden worden, terwijl vlinders in mijn buik begonnen te fladderen. De volgende dag zouden we de Atacama-woestijn intrekken en vijf dagen lang sporen volgen tot we de volgende stad, San Pedro de Atacama, zouden bereiken. Alleen wij en onze spullen, we hadden geen idee of we onderweg nog iemand zouden tegenkomen. Ons doel was om te kijken of we een leuke offroad-ervaring konden hebben met biobrandstof in onze auto's en zonne-energie om onze spullen op te laden. Wat kon er nou misgaan?

Het idee achter de Into Clean Air-expeditie was om te kijken of je een offroad-avontuur kunt beleven terwijl je op je CO2-voetafdruk let. Het was geen volledig CO2-neutrale reis, omdat we het team erheen moesten vliegen, maar we hopen dat het mogelijkheden laat zien om de CO2-uitstoot tijdens overlandreizen te verminderen en een discussie op gang brengt binnen de wetenschappelijke gemeenschap over het verzamelen van gegevens en hoe dit op een meer CO2-bewuste manier kan gebeuren. Het is ook een kans om de overlandgemeenschap te laten zien wat je als simpele maatregel kunt doen om je impact te verminderen.

Door deze test uit te voeren in een van de ruigste omgevingen ter wereld, laten we zien dat het zelfs onder de meest uitdagende omstandigheden mogelijk is om je CO2-voetafdruk te verkleinen en alternatieve brandstoffen effectief te gebruiken.

De expeditie richtte zich ook op het verkennen van alternatieve brandstoffen en de inspanningen die in Zuid-Amerika worden geleverd om klimaatverandering tegen te gaan door biobrandstoffen te produceren. Als continent dat rijk is aan natuurlijke hulpbronnen, loopt dit deel van de wereld voorop in de productie van biobrandstoffen.

Voor ons experiment hebben we twee Ford Rangers uit 2023 gebruikt; één als testauto en één als controleauto. Het doel was om verschillende percentages biobrandstof gemengd met diesel te testen en de prestaties op verschillende hoogtes en temperaturen te registreren om te zien of dit net zo goed werkt als 100% fossiele brandstoffen.

Naast de biobrandstof kregen we twee zonnepanelen, die we wilden gebruiken om onze apparatuur, zoals camera's, telefoons en navigatiesystemen, van stroom te voorzien.

Het team bracht ongeveer een week door in Santiago om alles klaar te maken voor vertrek. We zorgden ervoor dat we alle benodigdheden hadden om onszelf in de wildernis te kunnen redden. De eerste etappe zou ongeveer vijf dagen duren voordat we het volgende dorp zouden bereiken, dus moesten we berekenen hoeveel water en voedsel we voor deze periode nodig hadden.

Toen we Copiapó verlieten, veranderde het landschap van een bebouwde stad in stoffige paden en onverharde wegen. Er waren steeds minder gebouwen en de natuur nam het over. 

De uitgestrekte bergketens strekten zich uit tot in de verte, met overal vulkanen. We planden onze route met behulp van wegenkaarten, Google Earth en een paar apps om ons te helpen bij het navigeren op vooraf bepaalde routes.

Het risico bestond echter dat deze routes verdwenen waren door weggespoelde wegen of andere onvoorziene veranderingen in het landschap. Maar voor ons hoorde dat bij het avontuur.

Onze route voerde ons door Chili, Bolivia en weer terug naar het noorden van Chili, waar we onze langzame rit terug naar Copiapó zouden beginnen. In totaal hadden we drie weken om meer dan 3000 kilometer af te leggen, wat een enorme opgave was, aangezien we bijna uitsluitend offroad reden.

We zijn begonnen met gerecyclede bakolie, die we hebben gekregen van Rodolfo Rada, een milieuactivist uit Chili. Rodolfo heeft zijn camper omgebouwd zodat hij helemaal op gerecyclede bakolie rijdt, dus als hij het kan, waarom kunnen wij dat dan niet? Lees meer over Rodolfo's project, genaamd “Educamper”, om te ontdekken waarom het niet zo simpel is.

Onze eerste mix bestond uit 7,5% gerecyclede bakolie en diesel, en we hebben deze hoeveelheid getest tot een hoogte van ongeveer 4500 meter. Het lagere zuurstofgehalte en de dalende temperaturen waren goede omstandigheden om te zien of de auto's net zo efficiënt zouden presteren als bij gebruik van 100% diesel. In eerste instantie waren er geen aanwijzingen dat het niet zou werken.

De hoogte eiste zeker zijn tol van ons en de voertuigen, omdat we niet veel tijd hadden om te acclimatiseren, maar we zetten door. De dagen waren lang, we legden ongeveer 50 kilometer per dag af, met rijtijden tot wel 8 uur achter elkaar. Onze beloning was echter de natuurlijke omgeving waarin we ons bevonden.

Toen we de hoofdwegen verlieten, konden we afgelegen gebieden van de Atacama bereiken die zelden door toeristen worden bezocht en vaak worden vergeten. In deze gebieden bloeide het wildleven, van flamingo's die in de kristalheldere zoutmeren peddelden tot vicuña's die over het vulkanische landschap sprongen.

Het was een geweldige ervaring en met de juiste vergunningen mochten we dit desolate gebied langs de grens tussen Chili en Argentinië doorkruisen.

Er waren geen noemenswaardige veranderingen in de prestaties, dus besloten we het percentage te verhogen tot bijna 9% mengsel van bakolie en diesel. Ondanks temperaturen die daalden tot -15 °C, startten de motoren meteen en was het brandstofverbruik tussen de test- en controlevoertuigen vrijwel gelijk.

Na een week door Chili te hebben gereisd, kwamen we aan bij de grens met Bolivia. We gingen naar Uyuni, waar we Chris ontmoetten, iemand van de Britse ambassade, die ons wat biobrandstof uit Bolivia gaf om te testen. De Boliviaanse regering maakt al BD20, een mix van synthetische diesel en pure diesel, en de Britse ambassade in Bolivia was zo aardig om ons wat te geven om te testen.

De synthetische diesel wordt gemaakt van microalgen en soja, die vervolgens worden verwerkt tot kunstmatige diesel. Dit mengsel wordt dan gemengd met diesel, wat resulteert in een verhouding van 20% biodiesel en 80% diesel. Deze standaardbrandstof wordt in heel Bolivia verkocht, wat laat zien dat bij een juiste productie 20% biobrandstof effectief kan worden gemengd met diesel.

Nadat we de brandstof hadden opgehaald, hebben we onze tanks gevuld en zijn we naar de Salar de Uyuni gereden, de grootste zoutvlakte ter wereld. Rijden op meer dan 3500 meter hoogte door een witte woestijn kan vermoeiend zijn voor de ogen, en het voelde alsof we kilometers hadden gereden voordat we iets zagen dat zich aftekende tegen de lege horizon.

Halverwege vonden we een eiland bedekt met cactussen, een mooie plek om even te stoppen met de auto's. 

De auto's zaten onder het zout en zelfs de motoren hadden een dun wit laagje, maar dit had geen invloed op hun prestaties. Na een korte pauze reden we verder naar de andere kant, waar we een geschikte kampeerplek vonden in de krater van een slapende vulkaan.

We waren bijna halverwege onze reis en ondanks dat we deze auto's tot het uiterste hadden gedreven, merkten we geen negatieve gevolgen van het gebruik van alternatieve brandstoffen.

Het resultaat van ons experiment laat zien dat je nog steeds een toffe offroad-trip kunt maken in afgelegen en uitdagende gebieden als je op een milieubewuste manier reist.

Met biobrandstoffen kun je je uitstoot verminderen. Je rijdt dan wel niet helemaal emissievrij, maar je stoot wel minder CO2 uit. Het is super om iets te gebruiken dat al een keer is gebruikt, want zo recycle je eigenlijk.

Door gerecyclede bakolie te gebruiken, verbruik je niet alleen minder fossiele brandstoffen, maar hergebruik je ook iets dat vaak niet op de juiste manier wordt weggegooid, wat weer kan leiden tot vervuiling van het water.

Biobrandstoffen hebben nog een lange weg te gaan voordat ze zowel commercieel als door het grote publiek kunnen worden gebruikt. Het was echter interessant om te zien dat veel landen in Zuid-Amerika flink investeren om dit een haalbare brandstofbron te maken.

Toen we terugkwamen in Santiago, werden we super hartelijk ontvangen door de Britse ambassade in Chili voor een feestje, waar allerlei mensen die zich bezighouden met klimaatactie, duurzaamheid en het milieu kwamen luisteren over onze reis.

Dat je bakolie kunt hergebruiken in een gewone dieselauto in een van de moeilijkste omgevingen, kan anderen inspireren om ook iets anders te doen tijdens hun volgende offroad-avontuur. Van wetenschappers tot offroad-liefhebbers, we willen invloed hebben op de toekomst van het gebruik en de productie van biobrandstoffen.